e-hvtd v2.5 vanhoc (9175)

先生 tiên sanh, tiên sinh
♦Sinh con lần đầu. ◇Thi Kinh : Đản di quyết nguyệt, Tiên sanh như đạt , (Đại nhã , Sanh dân ) Mang thai đủ tháng (chín tháng mười ngày), Sinh lần đầu (dễ dàng) như sinh dê con.
♦Phụ huynh, cha anh. ◇Luận Ngữ : Tử Hạ vấn hiếu. Tử viết: Sắc nan. Hữu sự, đệ tử phục kì lao; hữu tửu tự, tiên sanh soạn, tằng thị dĩ vi hiếu hồ? . : . , ; , , ? (Vi chánh ) Tử Hạ hỏi về đạo hiếu. Khổng Tử đáp: Khó ở chỗ giữ được nét mặt vui vẻ. (Khi cha anh) có việc, con phải khó nhọc (để giúp đỡ cha anh); khi con có món ăn rượu uống bèn mời cha anh đến thết đãi, như vậy đủ gọi là hiếu chăng?
♦Người niên trưởng có học vấn. ◇Chiến quốc sách : Mạnh Thường Quân yến tọa, vị tam tiên sanh viết: Nguyện văn tiên sanh hữu dĩ bổ chi khuyết giả , : (Tề sách tam ).
♦Xưng thầy học. ◇Quản Tử : Tiên sanh thi giáo, đệ tử thị tắc , (Đệ tử chức ).
♦Xưng tiên tổ. ◇Da Luật Sở Tài : Ngã bổn Đông Đan bát diệp hoa, Tiên sanh hiền tổ tương lâm nha , (Tặng Liêu Tây Lí Quận Vương 西).
♦Xưng trí sĩ (người đã từ quan về hưu). ◇Vương Dẫn Chi : Cái khanh đại phu chi dĩ trí sĩ giả vi tiên sanh, vị trí sĩ giả vi quân tử , (Kinh nghĩa thuật văn , Tiên sanh quân tử ).
♦Thường gọi văn nhân học giả là tiên sanh . Có thể tự xưng, cũng có thể dùng để xưng với người khác. ◇Thẩm Ước : Tiên sanh khang bỉ lưu tục, siêu nhiên độc viễn , (Dữ Đào Hoằng Cảnh thư ).
♦Xưng đạo sĩ. ◇Ân Nghiêu Phiên : Huyền đô khai bí lục, Bạch thạch lễ tiên sanh , (Trung nguyên nhật quan chư đạo sĩ bộ hư ).
♦Ngày xưa gọi những người làm nghề xem tướng, bốc quẻ, chữa bệnh, xem phong thủy, v.v. là tiên sanh . ◇Sử Kí : (Khoái Thông) dĩ tướng nhân thuyết Hàn Tín viết: Bộc thường thụ tướng nhân chi thuật. Hàn Tín viết: Tiên sanh tướng nhân như hà? (): . : ? (Hoài Âm Hầu liệt truyện ) (Khoái Thông), muốn dùng thuật xem tướng để thuyết phục Hàn Tín, nói: Tôi đã từng học thuật xem tướng. Hàn Tín nói: Phép xem tướng của tiên sinh như thế nào?
♦Xưng kĩ nữ. ◇Văn minh tiểu sử : Thượng Hải kĩ nữ, đô thị xưng tiên sanh đích , (Đệ thập cửu hồi).
♦Ngày xưa xưng người đảm nhậm văn thư hoặc quản lí chức sự.
♦Vợ xưng chồng mình là tiên sanh . ◇Liệt nữ truyện : Thiếp khủng tiên sanh chi bất bảo mệnh dã (Sở Vu Lăng thê ).
♦Thường dùng xưng giữa những người bình thường (xã giao).